Niezwykły, refleksyjny, ale dla mnie bardzo ponury film. Smak wiśni nie daje żadnych odpowiedzi, a przecież przez naturalną ludzką ciekawość jest wręcz nieznośny w tym tajemniczym ujęciu mężczyzny, który postanowił skończyć ze swoim życiem. I nie dowiemy się niczego. Kim jest, dlaczego ma dość, skąd ten pomysł, czy ma rodzinę, czym się zajmuje. Domysły? Nie ma żadnych tropów ani przesłanek, nie warto nawet snuć teorii.
Jedyne, o co mógłbym się pokusić, to próba zrozumienia całej sytuacji. Ale nie tej konkretnej, dotyczącej odejścia. To jego sprawa, prywatna. Szybko okazuje się, że nic nam do tego. To pewne, jak już napisałem, niczego się nie dowiemy.
Natomiast możemy zgadywać, dlaczego pan Badii (Humajun Erszadi), bo o nim mowa, potrzebuje kompana, człowieka, który niczym Charon z greckiej mitologii przewiezie ludzką, jego, duszę… I niekoniecznie do piekła, gdziekolwiek. Badii bowiem przez cały seans szuka człowieka, który o umówionej godzinie pojawi się w miejscu, gdzie on sam będzie już leżał, najpewniej martwy.
Jest bowiem tak, że Abbas Kiarostami w swoim filmie nie opowiada tutaj o człowieku rozważającym śmierć, lecz raczej o przestrzeni wokół niego.
W Smaku wiśni najważniejsze pozostaje to, czego bohater i reżyser uparcie nie chcą wyjaśnić.
Wskazują na to konkretne decyzje reżysera. Kiarostami razem z nami trwa w ciszy wokół Badiiego, przypatruje się całemu światu dookoła, a my poznajemy ludzi, którzy towarzyszą w tej ostatniej, być może, podróży zdeterminowanego człowieka.
Abbas Kiarostami, jako przedstawiciel irańskiej nowej fali, skupił się głównie na procesie obserwacji. Ktoś może stwierdzić, że jest to proces bardzo nużący. Ale nikt nie powie tego na głos, choćby z szacunku dla reżysera i stworzonej przez niego postaci. To nawet ciekawe, bo chyba od początku nikt nie chce negować tej dramatycznej decyzji. Jest jednak coś, co pozwala stwierdzić, że Badii się waha. Czy te prośby skierowane do różnych towarzyszy nie są właśnie takim niemym wołaniem o pomoc? Badii wprawdzie odrzuca taką możliwość, bo będziemy świadkami scen, gdy niektórzy próbują skierować go na inną drogę. Ale pamiętajmy, że do takich rozmów trzeba szczególnych predyspozycji: empatii, wsłuchania się w kołatanie serca zrozpaczonego człowieka, po którym na zewnątrz nic nie widać.
Film, który nie tłumaczy motywacji bohatera, lecz zmusza widza do ciągłego zadawania pytań.
To obraz pod wieloma względami szczególny, a Złota Palma w Cannes była czymś więcej niż nagrodą dla pojedynczego filmu. Stała się symbolicznym momentem dla całego irańskiego kina. Nagle twórczość rozwijająca się na obrzeżach światowego obiegu znalazła się w samym centrum dyskusji o współczesnym filmie.
Jest to zwycięstwo dość znamienne, zważywszy na to, jak mało spektakularny jest ten obraz. Równie niespektakularny pozostaje Homayoun Ershadi dzięki swojej oszczędnej grze aktorskiej. Nie pokazuje rozpaczy. Nie demonstruje bólu. Właściwie nie odsłania niczego. A jednak trudno oderwać od niego wzrok.
Kiarostami również nie buduje filmu z myślą o jego ewentualnym sukcesie. Konstruuje narrację z rzeczy pozornie nieatrakcyjnych: powtarzających się dróg, kurzu, pagórków i rozmów prowadzonych w samochodzie. Bohater jeździ po obrzeżach Teheranu i szuka człowieka, który zgodziłby się wykonać dla niego pewne zadanie po jego śmierci. Powód pozostaje niejasny. Trauma zostaje przemilczana. To także film bardzo odważny konstrukcyjnie, zwłaszcza w kontekście finału, który może podzielić widzów.
Czas trwania: 89 min
Gatunek: dramat
Reżyseria: Abbas Kiarostami
Scenariusz: Abbas Kiarostami
Obsada: Humajun Erszadi, Abdol Hosejn Bagheri, Afszin Chorszid Bachtiari
Zdjęcia: Humajun Pajwar
Muzyka: Sasan Bagherpur