James Cook

Czytałem już wiele komiksów historycznych, również tych, które ukazały się pod skrzydłami Scream Comics. Mój odbiór był raczej chłodny, żeby nie napisać wprost: oceniam je jako pozycje najwyraźniej nieprzeznaczone dla mnie. Nie mogłem wykrzesać z siebie entuzjazmu przy faszerowaniu mnie rysunkiem, dużą ilością tekstu i datami. I tak na przemian, w zgodzie z historyczną prawdą: sucho, podręcznikowo. Uznaję zasadność ich powstawania. Tak, zawsze dobrze mieć taki historyczny album na półce. Może ktoś po niego sięgnie, może rozpali w nim miłość do tego okresu lub tematu? To z reguły rzeczy porządnie wydane, ale pozbawione emocji. U mnie tych emocji zwyczajnie nie było.

Inaczej jest z komiksem James Cook. Dlaczego? Po pierwsze, od razu wpada w nurt opowieści przygodowej, a motyw marynistyczny tylko dodaje mu uroku. Co tam uroku! Piękne galeony, tak sprawnie narysowane przez Federico Nardo, bardzo mi się podobają. Ale album nie stoi wyłącznie widokami i krajobrazami (kolorami!). A przecież Cook zwiedził niemal cały świat, więc jest co rysować. Moje wyraźne zainteresowanie wynika z zupełnie innej przyczyny. Oczywiście wszystko podano zgodnie z historycznym i faktograficznym porządkiem. Jak zaczynał, jak się szkolił, jak przejmował dowództwo nad kolejnymi wyprawami.

Ocean, mapy i samotność odkrywcy. James Cook pokazuje historię słynnego żeglarza z bardziej ludzkiej perspektywy.

Są tu jednak dwa zaskoczenia. Laurent-Frédéric Bollée uczciwie pokazuje cenę takiej drogi. James Cook, niekwestionowany chojrak, władca mórz i oceanów, człowiek śmiały i odważny, bardzo wiele poświęcił dla swoich odkryć. Oczywiście można podzielić odbiorców na tych, którzy mu winszują, i tych, którzy mogą w niemym gniewie pokręcić głową. Bo, James, człowieku, zostawiłeś żonę i dzieci na całe lata. Nie uczestniczyłeś w ich wychowaniu. Miałeś szóstkę potomstwa, a tylko syn dożył trzydziestego pierwszego roku życia. Reszta odeszła bardzo wcześnie. Elizabeth Batts Cook dożyła dziewięćdziesięciu trzech lat. Twarda kobieta. To jednak nie jest historia o niej, choć sam chętnie przeczytałbym o niej więcej.

Ten obyczajowy wymiar jest w komiksie obecny. Nieliczne momenty, gdy Cook przebywał w domu, wydają się raczej ponure. Przynajmniej tak wynika z treści albumu. To czas, w którym rozżalona żona patrzy na męża bardziej z gniewem niż z tęsknotą. Zresztą jak miała reagować? Przypływał na chwilę, po czym znikał na kolejne trzy lata. Autor porusza tę kwestię i jest to bardzo ciekawy element opowieści.

Między podręcznikiem a powieścią przygodową.

Oczywiście najważniejszy pozostaje wkład Jamesa Cooka w rozwój wielu dziedzin nauki. Determinacja, podróże, hart ducha i odwaga to jedno, ale wniósł też ogromny wkład w rozwój żeglarstwa, nawigacji, kartografii czy botaniki. Jako wielki entuzjasta mapowania zadbał o znacznie dokładniejsze przedstawienie wielu lądów. Choćby Nowej Zelandii, wybrzeży Pacyfiku i licznych obszarów Oceanii. Jednak dość wyliczania zasług. O nich przeczytacie choćby w dodatkach dołączonych do albumów. Są tam również reprodukcje obrazów i o nich warto powiedzieć kilka słów.

Wiemy już, że jest to komiks przygodowy i historyczny, ale także dotykający sfery życia prywatnego Cooka, choć rodzinne wątki pozostają oczywiście skromne. Ja największą przyjemność znalazłem w gościnnych występach historycznych postaci, towarzyszy jego wypraw. Botaników, ale także malarzy. Czasem jeden kadr wystarczał, bym odłożył lekturę i przyjrzał się uważniej konkretnej sylwetce. Choćby Williamowi Hodgesowi z drugiej wyprawy Cooka, który dotarł wraz z nim do wybrzeży Antarktyki. Ten sam Hodges stworzył przecież pierwszy obraz przedstawiający Antarktykę. Fascynujące.

Podobnie z Nathanielem Dance’em-Hollandem, który namalował portret słynnego podróżnika w 1775 roku, gdy ten przebywał przez krótki czas w Londynie. To jedynie fragmenty większej historii, ale dla mnie wyjątkowo zajmujący wątek.

James Cook Laurenta-Frédérica Bollée i Federico Nardo należy do tej grupy komiksów biograficznych, które próbują zrobić coś więcej niż tylko opowiedzieć życiorys. Nie chodzi tu o zamianę podręcznika historii w serię obrazków. Stawką jest uchwycenie samej idei odkrywania. Przedstawienie człowieka, który przez całe życie przesuwał granice znanego świata, a jednocześnie coraz bardziej oddalał się od własnego.

Oceniam ten album wysoko przede wszystkim za ambicję i rzemiosło. Nie dlatego, że zmienił moje spojrzenie na historię. Dlatego, że potrafił zrobić coś znacznie trudniejszego: sprawił, że przez chwilę naprawdę zainteresował mnie człowiek ukryty za wielkim nazwiskiem z podręczników.