Modlitwa za umierających

Małe, wysychające miasteczko. Zaraz rozgości się tu epidemia i choroba. Na horyzoncie pożar, choć może nas ominie. Prawdziwy cyrk. Dosłownie, bo do miasteczka zmierza, jakby wszystkiego było mało, właśnie cyrk.

Ciekawy, bardzo ponury i dość oryginalny film. Zacząć można od słów „kiedyś to było”. Tak mógłby stwierdzić w zasadzie każdy mieszkaniec Friendship w stanie Wisconsin. To miasteczko skandynawskich osadników, którzy z Ameryką wiążą ogromne nadzieje. Na pierwszy plan wysuwa się Jacob Hansen, weteran wojny secesyjnej. Piastuje w lokalnej społeczności kilka funkcji: jest pastorem, szeryfem, a nawet grabarzem. Gubi się w każdej z tych ról i pozostaje dość prostodusznym człowiekiem. Trudno przecież podzielić obowiązki między kilka stanowisk i w każdym z nich być wiarygodnym. Stara się, chociaż brakuje mu stanowczości. Niełatwo bowiem uwierzyć ot tak lekarzowi z Friendship, człowiekowi nauki, że wszystkich trzeba poddać izolacji, a miasteczko zamknąć.

Ponury, duszny i zaskakująco aktualny western o życiu w cieniu katastrofy.

Wracając do pierwszych słów i „kiedyś to było”. Dokładnie tak. Kiedyś wszystko było prostsze. Wróg stał po drugiej stronie wzgórza, Indianie rabowali, a z pojedynku rewolwerowców mógł wyjść tylko jeden żywy. Proste zasady i reguły. Gdy jednak opadł wojenny kurz, zaczęły pojawiać się następne wyzwania, znacznie gorsze, takie, których trudno dostrzec. Kiedy miasteczko zostaje dotknięte wspomnianą chorobą, wyjątkowo paskudną rzeczą, a śmierć zaczyna wyprzedzać możliwości ratunku, każdy wybór Jacoba okazuje się moralnym kompromisem. Jasne, choroby były zawsze, ale twórcom szczególnie zależało na tym, by przedstawić właśnie ten iluzoryczny czas pokoju, gdy zaraza okazuje się wrogiem o wiele groźniejszym niż bardziej „klasyczne”, a już na pewno bardziej filmowe zagrożenia obecne w westernie.

Najciekawsze jest to, że Modlitwa za umierających nie przypomina klasycznego westernu, choć korzysta z jego dekoracji. I to jak korzysta! Film ma świetną, bardzo naturalną scenografię i charakteryzację. Wykonano tutaj wspaniałą pracę, bo jak rzadko w którym westernie, również w samym obrazie, kolorach i krajobrazie widać prawdziwy Dziki Zachód, chociaż mamy już 1870 rok. Kurz, każdy element wystroju w lekkim rozkładzie, żadnych uproszczeń. Zawsze blisko czegoś szalenie prawdziwego i autentycznego.

Nie ma tu także mitu zdobywania granicy. Nie ma romantycznej wizji pionierów. Jest za to społeczność zamknięta w pułapce własnej kruchości. Choroba staje się siłą równie nieuchronną jak susza czy ogień.

Zaraza na Dzikim Zachodzie.

To oczywiście kino wyciągnięte prosto ze stylistyki arthouse’owej, ale z dużym sercem do gatunku. Oczywiście życzyłbym sobie porządnej strzelaniny, ale nawet to, co zobaczyłem, pozwala mi stwierdzić, że debiutująca w roli reżyserki Data Van Dusen ma duży potencjał właśnie do kina bardziej gwałtownego. Mam tu bowiem na myśli dość niezwykły montaż kilku scen z bronią, ale także sam ruch kamery. Zastosowano tutaj szybkie przejazdy w linii prostej, tak jakbyśmy przerzucali spojrzenie po jednej trajektorii pomiędzy kadrami komiksu. Ciekawe doświadczenie.

Dopisuje również obsada, zwłaszcza dwóch głównych bohaterów. W centrum tego świata znajdują się dwa przeciwstawne porządki: wiara i rozum. Hansen, grany przez Johnny’ego Flynna, oraz lekarz, w którego wciela się John C. Reilly. To klasyczna konstrukcja, ale wykorzystana bez uproszczeń. Film nie rozstrzyga, kto ma rację. Religia nie przynosi ukojenia. Nauka nie gwarantuje kontroli. Poza tym dla mnie była to szczególna niespodzianka, bo Flynna oglądam właśnie w zupełnie innym anturażu, w serialu Strefa gangsterów. I tam, i tutaj gra fantastycznie.

Pod względem motywów przewodnich jest to kino krążące wokół bardzo aktualnych i codziennych rozterek. Trochę o życiu po utracie pewności. O funkcjonowaniu w cieniu katastrofy. Najmocniejsze jest wtedy, gdy pokazuje wyczerpanie. Moment, w którym bohater przestaje wierzyć, że potrafi jeszcze coś naprawić.