Breakdance

Pięknie trafili w swój czas panowie Menahem Golan i Yoram Globus ze swoim filmem Breakdance. Prawdą jest bowiem, że w 1984 roku kino próbowało dogonić ulicę. Rok wcześniej widzowie mogli na przykład zobaczyć Wild Style w reżyserii Charliego Ahearna, poświęcone kulturze hip-hopowej. Na poziomie konstrukcji filmu, bardziej niż samego stylu tanecznego, podobnych obrazów było znacznie więcej. Producenci Breakdance zapewne liczyli na powtórzenie popularności takich tytułów jak Fame (1980, Alan Parker), Flashdance (1983, Adrian Lyne) czy wcześniejsze Saturday Night Fever (1977, John Badham).

Breakdance wychodzi zatem na ulice. W tle stoi, w swoim pierwszym ekranowym występie, Jean-Claude Van Damme, w kilku scenach tanecznych za konsoletą pojawia się Ice-T, a na pierwszym planie królują tancerze. Za reżyserię odpowiadał Joel Silberg, krajan wspomnianych już Golana i Globusa.

Filmowa fabuła jest tylko pretekstem, bo najważniejszy pozostaje tu taniec.

Sukces filmu był ogromny. Tak duży, że jeszcze w tym samym 1984 roku pod szyldem The Cannon Group ukazał się Breakdance 2: Electric Boogaloo, tym razem w reżyserii Sama Firstenberga. Tak, tego samego Sama Firstenberga, który rok później, już w 1985 roku, nakręcił ikoniczny film z gatunku martial arts, Amerykańskiego Ninja z Michaelem Dudikoffem.

Scenariusz Breakdance jest banalny. Wykorzystuje prosty konflikt między światem instytucjonalnej sztuki a spontaniczną kreatywnością ulicy. Ta historia służy przede wszystkim tworzeniu przestrzeni dla kolejnych występów. Znamy to wszystko i nie ma żadnych niespodzianek już w momencie, gdy poznajemy główną bohaterkę. Kelly dzieli życie pomiędzy dwa etaty i pasję, czyli taniec. Marzy o karierze i próbuje zaistnieć w świecie profesjonalnego tańca, ale dopiero spotkanie z dwoma ulicznymi performerami, Ozone’em i Turbo, całkowicie zmienia jej spojrzenie na sztukę. Razem tworzą nietypowy zespół, łącząc baletową dyscyplinę z energią rodzącej się kultury breakdance’u.

Dalej wiadomo: konflikt z dyrektorem szkoły tanecznej, który chciałby szkolić Kelly nie tylko w tańcu. Jest jeszcze zbliżający się konkurs dla grup tanecznych, którego stawką jest angaż w dużym show. Klasyka podobnych fabuł. Po drodze pojawia się kilka rozczarowań i kilka łez. Trzeba zacisnąć pięści i walczyć o swoje marzenia. Pewnym odstępstwem od schematu okazuje się menadżer – garniturek, który, o dziwo, dobrze służy ulicznej grupie, dostrzega w niej potencjał i zakochuje się w tej energii.

Pod warstwą tanecznej rozrywki kryje się zapis kulturowej rewolucji.

Największym atutem filmu pozostaje duet Ozone i Turbo. Adolfo „Shabba Doo” Quiñones oraz Michael „Boogaloo Shrimp” Chambers nie sprawiają wrażenia ludzi, których ktoś ustawił przed kamerą i kazał odgrywać role. Kiedy pojawiają się na ekranie, fabuła (bardzo pretekstowa, z drętwymi dialogami i taką samą grą aktorską) schodzi na dalszy plan. Liczy się ruch, pomysł i swoboda, z jaką wykorzystują każdą wolną przestrzeń. Właśnie wtedy Breakdance działa najlepiej. Lucinda Dickey pełni rolę pomostu między dwoma światami. Z jednej strony reprezentuje taneczną dyscyplinę i sceniczne obycie, z drugiej pozwala twórcom zderzyć akademicki porządek z żywiołem rodzącej się kultury ulicznej.

Nie mniejszą rolę niż tancerze odgrywa muzyka. Soundtrack pulsuje funkowym rytmem, electro i wczesnym hip-hopem, ale nie jest jedynie dodatkiem do obrazków. To on nadaje tempo całej opowieści. Trudno zresztą wyobrazić sobie wiele z tych scen bez charakterystycznych utworów wybrzmiewających z głośników. Dziś ścieżka dźwiękowa brzmi jak pocztówka wysłana z połowy lat osiemdziesiątych. Może chwilami trąci myszką (mocno!), ale właśnie dzięki temu przypomina, jak świeża i ekscytująca wydawała się wówczas kultura, która dopiero miała podbić świat.

Breakdance warto oglądać nie jako musical ani młodzieżowy przebój Cannon Films. To dokument ukryty w kostiumie kina rozrywkowego. Zapis chwili, gdy kultura masowa po raz pierwszy zrozumiała, że przyszłość nie rodzi się w salach wykładowych ani studiach baletowych. Rodzi się na ulicy.