The Twilight Zone – s01e01 – Where Is Everybody?

Prototyp, genialne telewizyjne posunięcie i otwarcie kultowej antologii. Strefa mroku (The Twilight Zone) rozpoczęła się w amerykańskiej telewizji od odcinka Where Is Everybody?, wyreżyserowanego przez Roberta Stevensa. Premiera miała miejsce 2 października 1959 roku w kanale CBS. Rod Serling, jako scenarzysta, ale też osoba, która wprowadza nas do opowieści (i zapowiada drugi odcinek), sprawdza, jak daleko można przesunąć granicę telewizyjnej narracji bez utraty kontaktu z widzem. Już tutaj pojawiają się niemal wszystkie elementy, które później zdefiniowały fenomen cyklu: niepewność percepcji, zwyczajny człowiek wrzucony w nienormalną sytuację, metafora ukryta pod gatunkową powierzchnią i finał zmuszający do ponownego przemyślenia całości.

Where Is Everybody? to tytuł odcinka, ale i pierwsze, najprostsze zarazem pytanie, które ciśnie się na usta mężczyźnie na pustej drodze. Nie wie, kim jest, nie wie, co tu robi. Ma na sobie roboczy kombinezon, kilka dolarów w kieszeni, a przed sobą pustą knajpę. Nawołuje ludzi, szuka kontaktu. W kuchni wciąż gotuje się woda. Idzie dalej, dociera do prowincjonalnego miasteczka. Tam sytuacja wygląda podobnie: nikogo, pusto, czysto, na posterunku policji jeszcze dymi się cygaro. Coraz bardziej nerwowy przemierza ulice, a panika narasta.

Samotność, paranoja i narastający strach, czyli narodziny telewizyjnej legendy.

Ciekawostka: to samo miasteczko i plan zdjęciowy wykorzystywano wielokrotnie, chociażby kilkadziesiąt lat później w Powrocie do przyszłości. Zdjęcia Josepha LaShelle’a, laureata Oscara za Laurę (1944, Otto Preminger), nadają odcinkowi charakter pogranicza filmu noir i telewizyjnej fantastyki. Dominują szarości, a obraz sprawia wrażenie rzeczywistości zawieszonej pomiędzy stanami. Pomiędzy snem a jawą.

The Twilight Zone - s01e01 - Where Is Everybody?

Where Is Everybody? to tytuł odcinka, najważniejsze pytanie, motyw przewodni i ten moment, gdy kiełkująca w człowieku obawa powoli przeradza się w strach, by ostatecznie przejść w przerażenie. W każdym z tych wariantów doskonale odnalazł się Earl Holliman. To właściwie monodram. Aktor nie buduje bohatera jako klasycznego protagonisty science fiction. Gra człowieka próbującego zachować rozsądek. Najpierw jest ciekawość, potem niepokój, później irytacja. Na końcu przychodzi lęk. Wszystkie te stany przechodzą jeden w drugi niemal niezauważalnie.

Powinniście go znać z ról w filmach Zakazana planeta (1956, Fred M. Wilcox) i Gigant (1956, George Stevens) a także z późniejszego serialu Sierżant Anderson, który przyniósł mu największą rozpoznawalność telewizyjną. W Where Is Everybody? Earl Holliman praktycznie sam niesie cały odcinek.

Historia jednego zagubionego człowieka stała się fundamentem telewizyjnej legendy.

Doskonale to zostało sfilmowane. My, jako widzowie, uczestniczymy w całym procesie budowania tej niepewności. O ile początek jest spokojny, tak z czasem twórcy wykorzystują formalne środki pomagające zakłócić nasz komfort: ostrzejsze kąty filmowania, zbliżenia, pot na czole, w końcu chaos prowadzący do nieoczekiwanego finału. Montaż jako część procesu uwydatniającego pękającą psychikę mężczyzny? Jak najbardziej.

The Twilight Zone - s01e01 - Where Is Everybody?

Oprócz wielu świetnych, mocnych momentów budujących napięcie są też przynajmniej dwa, które wynoszą ten odcinek na wyższy poziom. Genialna scena z lustrem. Do tego egzemplarze powieści I Am Legend (postapokaliptycznej historii z 1954 roku autorstwa Richarda Mathesona), przyozdobione tutaj okładką z tytułem The Last Man on Earth – jako projekcja grozy.

Wspaniale trafił The Twilight Zone ze swoim powstaniem na odpowiedni moment. W 1958 roku ruszył amerykański program kosmiczny, a pilotowy odcinek, nie zdradzając więcej, wyraźnie wiąże się z tym wydarzeniem. Do wyreżyserowania pierwszego epizodu zatrudniono Roberta Stevensa, który prowadzi całość z niezwykłą precyzją.

To format telewizyjny. Twórcy przeznaczyli na tę historię 25 minut. Niewiele. Wystarczyło jednak, by nakręcić rzecz intensywną i taką, która przez całe dziesięciolecia nie straciła nic ze swojej siły.

Patryk Karwowski

Czas trwania: 25 min
Gatunek: sci-fi
Reżyseria: Robert Stevens
Scenariusz: Rod Serling
Obsada: Earl Holliman
Zdjęcia: Joseph La Shelle
Muzyka: Bernard Herrmann