Santa Sangre, mon amour. Tak, zapewne zauważyliście, że użytkownicy internetu często nadużywają mema z podpisem 'Absolute Cinema’. Nigdy nie wykorzystałem tego zwrotu, ale gdybym miał zrobić to po raz pierwszy, byłaby to właśnie ta chwila, bo Santa Sangre (Święta krew) to 'Absolute Cinema’.
Gdy myślę o kinie jako takim, o filmie, który powinien poruszać, wprawiać w osłupienie i dostarczać najprzeróżniejszych emocji, Święta krew spełnia te kryteria. A nawet więcej, bo jako kino totalne niesie ze sobą ten ciężki krzyż, którym można się albo zachwycić, albo obruszyć. A może jeszcze lepiej: zachwycić i obruszyć jednocześnie.
W filmografii Jodorowsky’ego Święta krew jest obrazem o tyle szczególnym, że należy do jego bardziej zwartych narracyjnie dzieł. Nie jest tak hermetyczny jak nakręcona kilkanaście lat wcześniej Święta góra (1973) ani tak psychodeliczny jak Kret (1970).
Święta krew to kino, które zachwyca, odpycha i hipnotyzuje jednocześnie.
W momencie, gdy powstawała Święta krew, Jodorowsky był już po realizacyjnej porażce swojej Diuny. Przypomnę, że projekt, który miał być adaptacją prozy Franka Herberta, miał również stać się filmem o prawdopodobnie jednych z największych ambicji realizacyjnych w historii kina science fiction. Dość wspomnieć, że na pokładzie tej Diuny mieli znaleźć się H.R. Giger, Moebius i zespół Pink Floyd, a w obsadzie Salvador Dalí, Orson Welles oraz Mick Jagger. Sam film miał trwać kilkanaście godzin. Postęp prac był znaczący, ale wszystko poszło jak krew w piach.
Zdruzgotany Jodorowsky dał sobie więc spokój z reżyserią, jednak wrócił do niej za sprawą Claudio Argento. Tak, brata Daria. To właśnie włoski producent wprawił w ruch tę nieokrzesaną filmową anarchię, a Alejandro nakręcił jeden z najbardziej niepokojących (choć dla siebie dość klasycznie w tym niepokoju), kolorowych, krwawych, a przede wszystkim nietuzinkowych filmowych snów. Wśród motywów przewodnich znajdziemy psychologię religii, odniesienia do rytuałów oraz rodzinnej przemocy. Wszystko to rozgrywa się w cyrkowym anturażu, gdzie kicz, brutalność i nieokiełznane pragnienia wyzierają ze spojrzeń oraz gestów.
Nie tylko surrealistyczny horror, lecz także przejmujący dramat o dziedziczeniu bólu.
U podstaw tej historii leży traktat o dorastaniu w świecie przemocy, cyrkowych atrakcji, religijnych rytuałów i rodzinnych napięć. To wszystko pozostawia głębokie, traumatyczne blizny (całe kaniony tychże!) w psychice Fenixa, chłopaka, któremu towarzyszymy podczas tej dziwnej filmowej podróży. Poznajemy go jako dziecko, by później powrócić do niego w dorosłości, gdy sam wraca do wspomnień z dzieciństwa. Próbuje odnaleźć własną tożsamość w rzeczywistości, gdzie granica między traumą, obsesją a wyobraźnią dawno już się zatarła.
Wydaje mi się, że najważniejszym punktem wyjścia do rozmowy o Świętej krwi jest miejsce, w którym najczęściej rozgrywa się akcja, czyli cyrk. Wielu twórców przedstawia go jako przestrzeń pełną niezwykłości. Jodorowsky idzie jednak krok dalej i pokazuje cyrk jako miejsce, w którym własnej dziwności nie trzeba już ukrywać. Tu każdy jest sobą. Naprawdę dziwni ludzie znajdują się na zewnątrz. Podobny zabieg wykorzystał w swoim mistrzowskim Hiszpańskim cyrku Álex de la Iglesia w 2010 roku (to jeden z najlepszych filmów XXI wieku).
To zresztą jedna z wielu ścieżek interpretacyjnych, bo Święta krew opowiada o rozmaitych sprawach. Wyraźnie otwartą furtkę stanowi choćby wątek dziedziczenia ran, lęków i obsesji. Innym frapującym aspektem filmu może być ciało. Okaleczone, wielbione i zabijane. Z bliznami i pocałunkami, tatuowane nożem za młodu, przebijane, torturowane. Jednocześnie wielbione i celebrowane.
Wśród krwi, groteski, cyrkowych atrakcji i religijnych obrazów ukryto wiele historii. Ktoś powie, że to bełkot. Ktoś inny stwierdzi, że to geniusz. Horror artystyczny, melodramat, przypowieść psychoanalityczna albo nawet surrealistyczna opera. Tak rodzą się dzieła kultowe.
Dlatego po latach film nadal działa. Nie tylko za sprawą szokujących obrazów i surrealistycznych ekscesów. Najsilniej oddziałuje jako dramat człowieka, który wreszcie zrozumiał, po co istnieje.
Czas trwania: 123 min
Gatunek: horror
Reżyseria: Alejandro Jodorowsky
Scenariusz: Alejandro Jodorowsky, Roberto Leoni, Claudio Argento
Obsada: Axel Jodorowsky, Blanca Guerra, Adán Jodorowsky, Guy Stockwell, Thelma Tixou
Zdjęcia: Daniele Nannuzzi
Muzyka: Simon Boswell

